Dəm qazı (CO) detektoru: dəm qazı haradan yaranır, detektoru haraya qoymaq və siqnal zamanı nə etməli
Dəm qazının (CO) nə rəngi, nə də iyi var. Zəhərlənmə hiss olunmadan başlayır — soyuqdəyməyə bənzəyən baş ağrısı və yuxu gətirir, yuxudan isə insan sadəcə oyanmaya bilər. CO-nu vaxtında yalnız detektor hiss edə bilər. Dəm qazının mənzildə və evdə haradan yarandığını, detektoru haraya qoymağı və o işə düşəndə nə etməli olduğunuzu izah edirik.
Dəm qazı nə üçün təhlükəlidir
Hiss olunmur
Soyuqdəyməyə bənzəyir
Yuxuda təhlükəlidir
Qaz detektoru onu hiss etmir
Dəm qazı haradan yaranır
CO yanacaq tam yanmayanda yaranır — hava çatmayanda və ya baca pis işləyəndə. Qaz, odun və ya kömür yanan istənilən cihaz mənbə ola bilər.
CO insana necə təsir edir və detektor nə vaxt işə düşür
Dəm qazının qatılığını ppm ilə — milyonda hissə ilə ölçürlər. Avropa standartı EN 50291 üzrə məişət detektoru xırda şeylərə görə həyəcan qaldırmır, amma ağır əlamətlər yaranmadan əvvəl işə düşür. Qatılıq nə qədər yüksəkdirsə, siqnal bir o qədər tez gəlir.
Dəm qazı detektorunu haraya qoymaq
- Kombi, kolonka, soba və ya kamin olan otaqda — cihazdan üfüqi olaraq 1–3 m aralı.
- Divarda hündürdə — qapı və pəncərələrin yuxarısından yuxarı, amma tavana 15 sm-dən yaxın yox. Və ya tavanda, divardan 30 sm-dən yaxın yox.
- Yataq otağında — yatan adamın nəfəs zonasında: divarda təxminən baş səviyyəsində. Kombi uzaqdadırsa, yataq otağında detektor xüsusilə vacibdir.
- Cihazlı otaq bir neçədirsə — hər birində detektor.
- düz plitənin, kombinin və ya kaminin üstünə;
- pəncərə, nəfəslik, qapı, havalandırma və aspirator yanına;
- vanna otağına və digər nəm yerlərə;
- şkafın içinə, pərdənin və mebelin arxasına;
- radiatorun yanına və ya soyuq yerə — temperatur həddinə detektorun pasportunda baxın.
CO detektorlarının növləri
Yalnız CO
Qaz + CO
Tüstü + CO
10 illik batareya ilə
Klapana və ya siqnalizasiyaya çıxışla
Zəhərlənmənin qarşısını necə almaq
- İldə bir dəfə kombini, kolonkanı və bacanı qaz xidmətinin mütəxəssisinə yoxlatdırın.
- Havalandırmanı bağlamayın — hətta qışda, soyuq olanda da.
- Otağı qaz plitəsi və ya duxovka ilə qızdırmayın.
- Manqalı evdə, bağlı eyvanda və ya qarajda yandırmayın, generatoru da orada qoymayın.
- Plitədə və ya kombidə alov bərabər və göy olmalıdır. Sarı və ya qırmızı alov, his — ustanı çağırmaq üçün səbəbdir.
- Maşını bağlı qarajda qızdırmayın.
Detektor işə düşdü — nə etməli
- Pəncərə və qapıları açın — otağı havalandırın.
- Kombini, kolonkanı, plitəni və yanacaq yanan digər cihazları söndürün.
- Hamını təmiz havaya çıxarın — əvvəlcə uşaqları və yaşlıları. Ev heyvanlarını unutmayın.
- Kimisə pis olarsa — baş ağrısı, ürəkbulanma, halsızlıq, yuxululuq — təcili yardıma 103 və ya 112-yə zəng edin.
- Kombini yenidən yandırmayın, qaz xidməti (104) onu və bacanı yoxlayana qədər.
Tipik səhvlər
| Səhv | Nəyə səbəb olur | Düzgün necədir |
|---|---|---|
| Qaz sızması detektoruna güvənirlər | o, dəm qazına reaksiya vermir | ayrıca CO detektoru və ya kombinə edilmiş |
| Detektor kombinin və ya plitənin üstündə | yalançı həyəcanlar, sensor korlanır | cihazdan 1–3 m aralı |
| Detektor pəncərə və ya aspirator yanında | CO detektorun yanından keçib gedir | pəncərə və havalandırmadan aralı |
| Yataq otağında detektor yoxdur | gecə qazanxanadakı siqnalı eşitməyə bilərlər | yataq otağında da detektor |
| Detektoru «cırıldadığı üçün» söndürüblər | real təhlükə qalır | səbəbi tapmaq, cihazı yoxlatmaq |
| Detektorun müddəti bitib | sensor həssaslığını itirib | pasportdakı müddətə görə dəyişmək (adətən 7–10 il) |
Azərbaycanda
Qış. Soyuq mövsümdə dəm qazından zəhərlənmə xəbərləri müntəzəm görünür. Ən çox səbəb — zəif çəkişli kombi və ya soba, həmçinin qaz plitəsi ilə qızınmaqdır.
Kolonka və kombili mənzillər. Bakıda bir çox mənzildə qaz kolonkası və ya divar kombisi var. CO detektoru — onların yanında və yataq otağında.
Fərdi evlər. Sobalar, kaminlər, manqallar, evin içində qaraj — yanacaq yanan hər otağa detektor qoyun.
Nömrələr. Təcili tibbi yardım — 103, qaz qəza xidməti — 104, vahid nömrə — 112.
Tez-tez verilən suallar
Qaz detektoru niyə dəm qazını görmür?
Bunlar fərqli qazlar və fərqli sensorlardır. Qaz sızması detektoru metan və ya propana köklənib, dəm qazı isə yanma məhsuludur. CO üçün öz detektoru və ya kombinə edilmiş detektor lazımdır.
CO detektorunu hansı hündürlükdə qoymaq?
Divarda hündürdə — qapı və pəncərələrdən yuxarı, amma tavana 15 sm-dən yaxın yox, cihazdan 1–3 m aralı. Yataq otağında — təxminən yatan adamın baş səviyyəsində.
Detektor nə qədər xidmət edir?
Adətən 7–10 il — dəqiq müddət pasportda yazılır. Bir çox model müddətin sonunda özü «detektoru dəyişin» siqnalı verir.
Detektoru necə yoxlamaq?
Ayda bir dəfə «Test» düyməsini basın. Siqaret tüstüsü və ya alışqan qazı ilə yoxlamaq olmaz — bu, CO sensorunu yoxlamır və onu korlaya bilər.
Detektor siqnal verir, amma hamı özünü yaxşı hiss edir. Nə etməli?
Yenə də havalandırın, cihazları söndürün və adamları çıxarın. Detektor əlamətlərdən əvvəl işə düşür — elə bunun üçün də lazımdır. Sonra kombini və bacanı yoxlatmaq üçün usta çağırın.
CO detektorunu siqnalizasiyaya qoşmaq olarmı?
Bəli, mühafizə və ya yanğın sisteminə çıxışı və telefona bildirişi olan modellər var. Sisteminizə uyğun seçəcəyik.
Dəm qazı detektoru lazımdır?
Hansı cihazlarınız olduğunu — kombi, kolonka, soba, kamin — və neçə yataq otağı olduğunu deyin. CO detektorlarını, lazım olsa qaz və ya tüstü ilə kombinə edilmiş modelləri seçib quraşdıracağıq. Bakıda və Azərbaycanın rayonlarında işləyirik. sales@telcon.az ünvanına yazın.
İşə düşmə həddləri — məişət CO detektorları üçün EN 50291 standartına görə; əlamətlər — sağlam yetkin insan üçün təxmini. Konkret detektorun pasportu ilə yoxlayın.
