Küçə kameralarının ildırımdan mühafizəsi və torpaqlanması: PoE portları niyə yanır və bunun qarşısını necə almaq olar
Tufandan sonra obyektdə bir neçə kamera işləmir, kommutatorda isə PoE portları yanıb — tanış vəziyyətdir. Çox vaxt ildırım kameraya düşmür: yaxınlığa vurur, impuls isə kabel ilə gəlir. İmpulsun haradan gəldiyini, ildırım qoruyucusunu necə qoymağı, torpaqlama konturunu necə etməyi və niyə əsas qaydanın dirək və bina üçün bir ümumi «torpaq» olduğunu izah edirik.
Tufandan sonra kameralar və PoE portları niyə yanır
İldırımın birbaşa kameraya düşməsi nadir haldır. Adətən ildırım obyektdən yüz metrlərlə aralıda ağaca, dirəyə və ya torpağa vurur. Bu anda ətrafdakı torpaq yüksək potensial alır, uzun kabel isə antena kimi işləyir — orada yüzlərlə və minlərlə volt impuls yaranır.
İmpuls torpağa ən asan getdiyi yerdən keçir — kommutatorun portundan, qida blokundan və ya qeydiyyatçıdan. Ona görə təkcə kameralar deyil, binadakı avadanlıq da yanır.
Küçə xətti nə qədər uzun və dirək nə qədər hündürdürsə, risk o qədər yüksəkdir. 30–50 m-dən uzun xətləri, ayrıca dirəklərdə, damda və açıq ərazidə olan kameraları mütləq qoruyun.
Mühafizənin üç səviyyəsi
- Xarici mühafizə — ildırımqəbuledici və cərəyanötürücü. Kameralı dirək açıq yerdə və ətrafdakı ağac və binalardan hündürdürsə lazımdır. Kamera ildırımqəbuledicinin altındakı mühafizə «konusunun» içində olmalıdır. Yaxınlıqda dirəkdən hündür bina və ya dor varsa, adətən ildırımqəbuledici qoyulmur.
- Torpaqlama — dirəyin, şkafın və avadanlığın. Yaxşı torpaqlama olmadan qoruyucu işləmir: impulsu ötürməyə yeri yoxdur.
- Xətlərdə qoruyucu — hər küçə şəbəkə/PoE xəttinin iki tərəfində və 220 V qidada UZİP.
İldırım qoruyucusunu necə qoşmaq lazımdır
- Xəttin iki tərəfində. Biri — kamera yanında (dirəkdəki quraşdırma qutusunda), ikincisi — kommutator yanında. Yalnız kommutator yanında qoysanız, kamera yanacaq, və əksinə.
- Torpağa qısa naqil — 0,5 m-ə qədər, düz, ilgəksiz və ehtiyatsız. Uzun naqilin impuls üçün müqaviməti böyükdür və qoruyucu işləməyə macal tapmır.
- PoE üçün — yalnız lazımi standartda PoE ötürən qoruyucu: 802.3af — adi kameralar üçün, 802.3at və yuxarı — İQ və qızdırıcılı fırlanan kameralar üçün.
- Tərəfləri qarışdırmayın. Qoruyucunun girişi (xəttə) və çıxışı (avadanlığa) var — markalanmaya baxın.
- 220 V qida — UZİP lövhədə və ya şkafda avtomatdan sonra, UPS və qida bloklarından əvvəl. Dirəkdə ayrıca qida bloku olan kameralar qida tərəfdən də qorunur.
Torpaqlama konturu
- Adətən 2–3 m-lik 3 şaquli elektrod kifayətdir, xətt üzrə və ya üçbucaq şəklində vurulur. Aralarındakı məsafə — elektrodun uzunluğundan az olmamalıdır: yaxın qoysanız, bir-birinə «mane olurlar» və müqavimət demək olar ki, azalmır.
- Elektrodlar 0,5–0,7 m dərinlikdə 40×4 mm polad zolaqla birləşdirilir. Bütün birləşmələr qaynaqla edilir, tikişlər korroziyadan bitumla örtülür.
- Binanın artıq torpaqlama konturu varsa, şkaf üçün ayrıca kontur edilmir — mövcuda qoşulurlar.
- Hazır modul dəstləri (muftalı mislə örtülmüş millər, 6–9 m-ə vurulur) üç elektrod üçün yer olmayan yerdə rahatdır.
Hansı müqavimət lazımdır
Göstərici — 4 Om-dan çox olmamalı: bu dəyər 220/380 V elektrik qurğuları üçün tələb olunur (PUE, 1.7-ci fəsil) və adətən rabitə və videomüşahidə avadanlığı istehsalçıları tərəfindən göstərilir. İldırımdan mühafizə torpaqlayıcısı üçün normalar 10 Om-a qədər icazə verir. Müqavimət nəzarət sıxacı ayrılmış halda cihazla (torpaqlama müqaviməti ölçəni) ölçülür — ən yaxşısı quru havada, müqavimət maksimal olanda.
Əsas qayda: bir ümumi «torpaq»
Ən çox rast gəlinən səhv — dirəyin yanında binanın torpaqlamasına qoşulmayan «öz torpağını» etməkdir. Yaxınlığa ildırım vuranda torpağın müxtəlif nöqtələrdə potensialı minlərlə volt fərqlənir və cərəyan ən az müqavimətli yolla — şəbəkə kabelinin ekranı və damarları, qoruyucu və kommutatorun portu ilə gedir.
Ona görə bütün torpaqlamalar — dirəyin, küçə şkafının, binanın — bir-biri ilə birləşdirilir. Ən sadəsi — kabel keçən xəndəyə 40×4 mm polad zolaq və ya izolyasiyalı mis naqil qoymaq və iki konturu birləşdirməkdir. Buna potensialların bərabərləşdirilməsi deyilir.
F/UTP kabelin ekranı: harada torpaqlamaq
- Küçədə ekranlı F/UTP kabel götürmək daha yaxşıdır — maneələri az qəbul edir.
- Ekran şkafda torpaqlanır: ekranlı qoruyucu və ya şinaya qoşulmuş ekranlı patç-panel vasitəsilə. Kamera yanında ekran qoruyucuya qoşulur.
- İki tərəfdəki «torpaqlar» birləşdirilməyibsə, hər iki tərəfdən torpaqlanmış ekran özü cərəyan üçün yol olur — bərabərləşdirmə üçün daha bir səbəb.
Binalar arasında — optika daha yaxşıdır
Optik kabel cərəyan keçirmir: impuls ondan keçməyəcək. Kameralar başqa binadadırsa və ya 100 m-dən uzaqdadırsa, media konvertorlu və ya SFP-li kommutatorlu optik kabel qoyun — bu, binalar arasında ildırımdan ən etibarlı mühafizədir. Çəkiliş haqqında ətraflı — «Kabel xəndəkdə» məqaləsində.
Nə lazım olacaq
| Nə | Nə üçün | Kataloqumuzda |
|---|---|---|
| Ethernet / PoE üçün qoruyucu | küçə xəttinin hər ucunda bir ədəd | Ubiquiti ETH-SP (PoE 802.3af) |
| 220 V UZİP | lövhədə və ya şkafda qidanın qorunması | UZİP AC SPD 220V 20–40 kA |
| Avtomatik açar | UZİP və avadanlıqdan əvvəl | IEK VA47-29 1P 10 A |
| Torpaqlama şinası | şkafın bütün torpaqlama naqilləri bir nöqtəyə | ITK ER-12, mis |
| Torpaqlama naqilləri | avadanlıqdan şinaya | ITK ER12-6568 dəsti |
| Küçə üçün ekranlı kabel | xəttdə maneələr azdır | ITK LC3-C604-339 F/UTP |
| Optik kabel | binalar arasında metalsız rabitə | ITK FOC0902, 4 lif |
Elektrodlar, 40×4 mm zolaq və ildırımqəbuledici obyektə görə seçilir — quraşdırma zamanı TELCON briqadası gətirəcək.
Addım-addım
- Riski qiymətləndirin: küçə xətlərinin uzunluğu, dirəklərin hündürlüyü, açıq ərazi, yaxınlıqda nə var.
- Binanın torpaqlama konturunun olub-olmadığını yoxlayın və müqavimətini ölçün.
- Dirəyin (və ya küçə şkafının) yanında torpaqlayıcı edin: 2–3 elektrod və zolaq.
- Dirəyin torpaqlayıcısını eyni xəndəkdə naqillə binanın torpaqlamasına birləşdirin.
- Dirək açıq yerdədirsə — ildırımqəbuledici və cərəyanötürücü qoyun ki, kamera mühafizə zonasında olsun.
- Kamera yanında quraşdırma qutusunda qoruyucu qoyun, torpağa naqil — 0,5 m-ə qədər.
- Kommutator yanında hər küçə xəttinə qoruyucu qoyun, bütün torpaqlama naqilləri — şkafın şinasına.
- 220 V girişə avtomatdan sonra, UPS-dən əvvəl UZİP qoyun.
- Torpaqlama müqavimətini ölçün, bütün birləşmələri yoxlayın və dəyərləri akta yazın.
- İldə bir dəfə, tufan mövsümündən əvvəl birləşmələrə və UZİP indikatorlarına baxın.
Tipik səhvlər
| Səhv | Nəyə gətirir | Necə düzgündür |
|---|---|---|
| Qoruyucu yalnız bir tərəfdə | digər ucdakı avadanlıq yanır | xəttin hər iki tərəfində |
| Torpaqlamasız qoruyucu | sadəcə işləmir | naqil şinaya və ya torpaqlayıcıya |
| İlgəkli uzun torpaqlama naqili | qoruyucu işləməyə macal tapmır | 0,5 m-ə qədər, düz |
| Dirəkdə ayrı «torpaq» | cərəyan «torpaqlar» arasında kabeldən keçir | binanın torpaqlamasına birləşdirmək |
| Elektrodlar bir-birinə yaxın | müqavimət demək olar ki, azalmır | məsafə elektrodun uzunluğundan az deyil |
| Su və ya qaz borusuna torpaqlama | təhlükəlidir, borular plastik ola bilər | ayrıca torpaqlayıcı |
| PoE dəstəkləməyən qoruyucu | kamera qida almır | lazımi standartda PoE ilə qoruyucu |
| Binalar arasında mis kabel | impuls binadan binaya keçir | optika |
Azərbaycanda
Tufan mövsümü. Tufanlar əsasən yazda və payızda olur, dağlıq və dağətəyi rayonlarda — daha tez-tez. Mühafizəni mövsümdən əvvəl yoxlayın.
Abşeronun quru torpağı. Qum və əhəngdaşı cərəyanı pis keçirir, yayda torpaqlama müqaviməti artır. Daha çox və ya daha dərin elektrod lazımdır, bəzən — 6–9 m-lik modul millər.
Şoranlıq və dəniz havası. Duz poladı yeyir — sinklənmiş və ya mislə örtülmüş elektrodlar götürün, qaynaq tikişlərini bitumla örtün.
Tez-tez verilən suallar
Kamera evin divarındadırsa, qoruyucu lazımdırmı?
Kabel qısadırsa və binanın içindən keçirsə — adətən yox. Kamera dirəkdədirsə və ya kabel küçə ilə 30–50 m-dən çox gedirsə — lazımdır.
Qoruyucunu yalnız kommutator yanında qoymaq olarmı?
Olar, amma onda yalnız kommutator qorunur. Xəttin digər ucundakı kamera mühafizəsiz qalacaq.
Hansı torpaqlama müqaviməti lazımdır?
Göstərici — 4 Om-a qədər. İldırımdan mühafizə üçün normalar 10 Om-a qədər icazə verir, amma rabitə avadanlığı üçün daha az olması yaxşıdır.
Bünövrənin armaturuna və ya borulara torpaqlamaq olarmı?
Su və qaz borusuna — olmaz. Bünövrənin armaturu yalnız layihədə nəzərdə tutulubsa torpaqlayıcı kimi istifadə olunur.
Qoruyucu birbaşa ildırım zərbəsindən qoruyacaqmı?
Xeyr. Birbaşa zərbədən cərəyanötürücülü ildırımqəbuledici qoruyur. Xəttdəki qoruyucu induksiya impulslarından qoruyur — bu isə halların çoxudur.
Tufandan sonra qoruyucunu dəyişmək lazımdırmı?
Güclü impuls qəbul edibsə — bəli. UZİP-in indikatoru var: pəncərə qırmızı olubsa, modul dəyişdirilir.
Həmçinin oxuyun
Mühafizəni açar təhvil edərik
Obyekti yoxlayarıq, torpaqlama müqavimətini ölçərik, kontur və bərabərləşdirmə edərik, qoruyucu və UZİP qoyarıq və ölçmələrlə akt verərik. Bakıda və Azərbaycanın regionlarında işləyirik. Yazın: sales@telcon.az.
Sxemlər sadələşdirilib və prinsipi göstərir. Müqavimət dəyərləri PUE (1.7-ci fəsil) və istehsalçıların tövsiyələrinə görə verilib; ildırımdan mühafizə layihəsi olan obyektlərdə layihənin tələbləri qüvvədədir.






