UTP kabel: Cat5e, yoxsa Cat6; mis, yoxsa CCA — şəbəkə kabelini necə seçmək
Şəbəkə kabeli iki müstəqil əlamətə görə seçilir. Kateqoriya (Cat5e, Cat6, Cat6A) məlumat ötürmə sürətini, damarın materialı — mis və ya CCA (mislə örtülmüş alüminium) — isə PoE ilə kameraya nə qədər enerji çatacağını və xəttin nə qədər xidmət edəcəyini müəyyən edir. Hər iki əlaməti izah edirik və videomüşahidə üçün hansı kabeli götürməyi göstəririk.
Kateqoriyalar: Cat5e, Cat6, Cat6A
| Kateqoriya | Tezlik zolağı | Sürət | Damar (adətən) | Harada istifadə olunur |
|---|---|---|---|---|
| Cat5e | 100 MHs | 100 m-də 1 Gbit/s (2.5GBASE-T standartı ilə 2,5 Gbit/s) | 24 AWG, 0,51 mm | kameralar, IP domofonlar, ofis şəbəkəsi, qısa xətlər |
| Cat6 | 250 MHs | 100 m-də 1 Gbit/s; 10 Gbit/s — təxminən 55 m-ə qədər | 23 AWG, 0,57 mm | PoE ilə videomüşahidə, yeni obyektlər, ehtiyatlı xətlər |
| Cat6A | 500 MHs | 100 m-də 10 Gbit/s | 23 AWG, çox vaxt ekranlı | server otaqları, magistrallar, 2,5–10 Gbit/s portlu Wi-Fi 6/7 nöqtələri |
Videomüşahidədə sürət demək olar ki, heç vaxt kateqoriyaya dirənmir: 4–8 Mp kameranın axını təxminən 4–16 Mbit/s-dir, bu, hətta Cat5e-nin imkanlarından onlarla dəfə azdır. Daha vacibi başqadır: Cat6-da damar adətən 23 AWG, Cat5e-də 24 AWG olur. Damar qalındırsa, müqavimət təxminən 20% azdır, deməli, PoE ilə qidalanmada itki də azdır.
Videomüşahidə üçün Cat7 və Cat8 lazım deyil: Cat7 TIA standartına daxil deyil və xüsusi birləşdiricilər tələb edir, Cat8 isə data mərkəzlərində 30 m-ə qədər xətlər üçün nəzərdə tutulub.
Mis, yoxsa CCA
CCA (Copper Clad Aluminum) — nazik mis təbəqə ilə örtülmüş alüminium damardır. Belə kabel yüngül və ucuzdur, lakin alüminium cərəyanı misdən pis keçirir: CCA damarın müqaviməti təxminən 1,5 dəfə yüksəkdir. Qılafdakı kateqoriya isə eyni ola bilər — «Cat6 CCA».
| Mis | CCA | |
|---|---|---|
| Müqavimət | aşağı | ≈ 1,5 dəfə yüksək |
| 100 m-də PoE | standart daxilində, ehtiyatla | PoE+ həddində, istidə — həddən kənar |
| Əyilmə və sıxma | dəfələrlə əyilməyə davam gətirir | sərtdir, əyiləndə və birləşdiricidə qırıla bilər |
| Zamanla kontaktlar | sabitdir | alüminium birləşmə yerlərində oksidləşir, kontakt pisləşir |
| 305 m-lik bobinin çəkisi | ağırdır | xeyli yüngüldür |
| Qiymət | bahadır | ucuzdur |
| SKS standartları | uyğundur (TIA-568, ISO/IEC 11801) | uyğun deyil, üzərində Cat6 yazılsa belə |
| Harada yerindədir | 100 m-ə qədər istənilən xətt, PoE, PTZ kameralar, illərlə işləyəcək obyektlər | 30–50 m-ə qədər qısa xətlər: PoE-siz və ya az enerji işlədən bir kamera üçün |
CCA-nı misdən necə ayırmaq olar
- Qılafdakı markalanma. CCA «CCA», «CU/AL» və ya «Copper Clad Aluminum» kimi işarələnir. Mis kabel — «Solid Copper», «Cu», «BC» (bare copper). Heç bir işarə yoxdursa, yoxlamağa dəyər.
- Damarı bıçaqla qaşıyın. Misdə üst təbəqənin altında yenə mis olur, CCA-da — gümüşü metal.
- Kəsiyə baxın — CCA-da açıq rəngli nüvə və nazik mis halqa görünür.
- Bobinin çəkisi. 305 m mis Cat6 eyni CCA bobinindən xeyli ağırdır.
- Qiymət. Bazardan xeyli ucuz «mis Cat6» demək olar ki, həmişə CCA və ya CCS olur.
PoE: uzunluq və material niyə vacibdir
PoE kameraya enerjini məlumatla eyni cütlər üzrə ötürür. Xəttin müqaviməti nə qədər yüksəkdirsə, yolda bir o qədər çox gərginlik itir və kabel bir o qədər çox qızır.
- PoE+ (IEEE 802.3at) standartı 100 m-ə qədər bütün xətt üçün 12,5 Om-a qədər ilgək müqavimətinə hesablanıb. Mis 23 AWG təxminən 6,7 Om, CCA 24 AWG isə təxminən 12,5 Om verir — yəni +20 °C-də belə ehtiyatsız.
- Metalın müqaviməti hər dərəcə üçün təxminən 0,4% artır. Yayda damda kabel +60 °C-yə qədər qızır — bu, daha 15–16% deməkdir.
- PoE+ cərəyanı 0,6 A olduqda 100 m xətt istilik şəklində itirir: mis 23 AWG — təxminən 2,4 Vt, CCA 24 AWG — təxminən 4,5 Vt. Onlarla kabeldən ibarət dəstədə bu, hiss olunan qızmadır.
- Tipik əlamət: gündüz kamera işləyir, gecə isə yenidən yüklənir — İQ işıqlandırma qoşulur, enerji sərfi artır, uzun xətdə gərginlik lazım olandan aşağı düşür.
100 m — patç-kordlarla birlikdə bütün xəttdir: adətən 90 m stasionar kabel və şkafda və kameranın yanında 10 m-ə qədər şnurlar.
UTP, FTP, S/FTP: ekran lazımdırmı
İşarə belə oxunur: maili xəttə qədər — kabelin ümumi ekranı, sonra — hər cütün ekranı. U — ekransız, F — folqa, S — hörük.
| Növ | Ekran | Nə vaxt götürmək |
|---|---|---|
| U/UTP | yoxdur | adi obyektlər: mənzillər, ofislər, anbarlar, videomüşahidə sistemlərinin çoxu |
| F/UTP | ümumi folqa | yaxınlıqda güc xətləri, elektrik mühərrikləri, işıqlandırma; sənaye binaları |
| U/FTP | hər cütdə folqa | Cat6A, 10 Gbit/s, sıx kabel dəstələri |
| S/FTP, SF/UTP | hörük (+ folqa) | sexlər, güclü maneələr, məsuliyyətli xətlər |
Ekran yalnız torpaqlandıqda işləyir: ekranlı birləşdiricilər, ekranlı portlar və torpaqlanmış şkaf lazımdır. Bunlarsız ekran qorumur, bəzən isə maneə toplayır. Videomüşahidə sistemlərinin çoxu üçün U/UTP kifayətdir — əsas odur ki, onu güc kabeli ilə eyni qofrada çəkməyəsiniz.
Qılaf: bina, küçə, torpaq
- PVC (boz, ağ, narıncı) — bina daxili üçün. Günəşdə zamanla bərkiyir və çatlayır.
- LSZH — yananda demək olar ki, tüstü və kəskin qazlar ayırmır. Ofislər, məktəblər, ticarət mərkəzləri, xəstəxanalar, kabel şaxtaları üçün.
- PE (qara, polietilen) — küçə üçün: günəşdən və nəmdən qorxmur. Lakin yanmanı saxlayır, ona görə binada uzun hissələr PVC və ya LSZH kabellə çəkilir.
- Torpağa — küçə kabeli qoruyucu polietilen boruda. Adi kabel birbaşa torpağa qoyulmur.
- Tək məftilli və ya çox məftilli damar. Xətlər üçün — tək məftilli (solid): parametrləri daha yaxşı saxlayır və birləşdiricilərdə daha etibarlıdır. Çox məftilli — yalnız patç-kordlar üçün.
Bakı və regionlar üçün xüsusiyyətlər
İsti və günəş. Damda və ya fasadda boz ofis kabeli bir-iki yaya çatlayır. Küçədə — yalnız qara küçə (PE) kabeli və ya qofrada, novda çəkilmiş kabel.
Qızma və PoE. Yayda damdakı kabel +60 °C-yə qədər qızır, müqavimət artır. PoE ilə küçə kameraları üçün mis götürün, yaxşısı 23 AWG.
Abşeron küləyi. Fasad boyunca kabel tez-tez və sallanmadan bərkidilir — əks halda qılaf kənarlara sürtülüb yeyilir.
Binalar arasında və 100 m-dən uzaq — media çeviricilər və ya SFP portlu kommutatorlarla optika: o, maneələrdən və binalar arasında «torpaq» potensialları fərqindən qorxmur.
Nə seçmək: qısa bələdçi
Mənzil, ofis, 50 m-ə qədər xətlər
Anbar, həyət, 50–100 m xətlər
Küçə, fasad, dam
Qısa xətlər, qənaət
Server otağı, 10 Gbit/s
Birləşdiricilər
100 m-dən uzaq və ya binalar arasında — optik kabel və optik portlu kommutatorlar.
Tez-tez verilən suallar
Cat5e 4K kamera üçün yararlıdırmı?
Bəli. 4K (8 Mp) kameranın axını təxminən 8–16 Mbit/s-dir, Cat5e isə 1 Gbit/s-ə qədər ötürür. Uzun xətdə PoE üçün damarın mis olması daha vacibdir.
Kameraya qədər kabelin maksimal uzunluğu nə qədərdir?
Patç-kordlarla birlikdə 100 m — bu, Ethernet və PoE məhdudiyyətidir. Daha uzun məsafə üçün aralıq kommutator, PoE uzadıcı və ya optika qoyulur.
PoE kamera niyə gecə yenidən yüklənir?
Gecə İQ işıqlandırma qoşulur və kamera daha çox enerji işlədir. Uzun xətdə, xüsusən CCA-da, gərginlik lazım olandan aşağı düşür. Mis kabel, daha qısa xətt və ya gücü ehtiyatlı kommutator kömək edir.
Bir xətdə CCA və misi qarışdırmaq olarmı?
Yaxşı olar ki, yox: misin alüminiumla birləşdiyi yerlərdə kontakt zamanla oksidləşir. Kommutatordan kameraya qədər xətti bir kabellə, burmasız çəkin.
Obyekt üçün kabel hesablanması lazımdır?
Kameralarınıza uyğun kabel, PoE kommutator və birləşdiriciləri seçəcək, xətlərin uzunluğunu hesablayacaq və sistemi Bakıda və Azərbaycanın regionlarında quraşdıracağıq.
TELCON tərəfindən hazırlanıb · telcon.az
