1000 V-a qədər güc kabelləri: hansı kabeli seçmək, markalanmanı necə oxumaq və en kəsiyini hesablamaq
Mağazada H07V-R, H05VV-F, NHXMH, N2XH, VVQnq-LS var — hamısı «1000 V-a qədər güc kabeli». Amma uzadıcı üçün çevik şnuru divara basdırmaq olmaz, ev üçün kabel torpağa yaramır, adi PVC isə yanğında kəskin qara tüstü verir. Markalanmanı necə oxumağı, hansı kabelin harada istifadə olunduğunu, halogensiz kabellərin nə üçün lazım olduğunu və en kəsiyini necə seçməyi izah edirik — cədvəl və kalkulyatorla.
Güc kabeli necə qurulub
Damar — mis və ya alüminium, cərəyanı keçirir. Onun mm² ilə en kəsiyi kabelin qızmadan hansı cərəyana dözəcəyini müəyyən edir. İzolyasiya — hər damarın öz rəngli izolyasiyası var: qəhvəyi və ya qara — faza (L), göy — sıfır (N), sarı-yaşıl — qoruyucu torpaqlama (PE). Qabıq — damarların üstündəki ümumi «köynək», mexaniki zədədən və nəmdən qoruyur.
Kabel, yoxsa naqil? Naqilin bir izolyasiyası var (H07V-R — PVC-də bir damar), onu yalnız boruya, kabel-kanala və ya lövhəyə qoyurlar. Kabeldə damarlar ümumi qabıq altında toplanıb — onu açıq, divar yarığında, torpaqda (markası icazə verirsə) çəkmək olar.
1000 V-a qədər — bütün məişət və ofis şəbəkəsidir: faza ilə sıfır arasında 230 V, fazalar arasında 400 V. Kabeldə nominal cüt yazılır: 300/500 V, 450/750 V, 0,6/1 kV — birinci rəqəm torpağa nisbətən gərginlik, ikincisi — damarlar arasında.
Markalanmanı necə oxumaq
Azərbaycan bazarında üç işarələmə sistemi var: Avropa harmonizə edilmiş (H07V-R, H05VV-F, HD 361 üzrə), Alman VDE (NYM, NYY, NHXMH, N2XH) və Rusiya QOST (VVQ, VVQnq-LS). Türk «TTR» — H05VV-F ilə eyni tipli çevik şnurdur.
| Hərflər | Nə deməkdir | Harada rast gəlinir |
|---|---|---|
| H / A | H — Avropa standartı üzrə harmonizə edilmiş; A — tanınmış milli tip (eyni kabel, Avropa icazəsi olmadan) | H05VV-F, A05VV-F |
| 03 / 05 / 07 | 300/300 V, 300/500 V, 450/750 V | H03VV-F, H05VV-F, H07V-R |
| V, Y | PVC (V — Avropa işarəsi, Y — Alman) | H05VV-F, NYM, NYY |
| 2X, X | tikilmiş polietilen (XLPE): damar PVC-nin 70 °C əvəzinə 90 °C-yə dözür | N2XH, NHXMH |
| H, Z1 | halogensiz material | N2XH, NHXMH, H05Z1Z1-F |
| -U / -R / -K / -F | monolit / çoxtelli / tərpənməz çəkmə üçün çevik / çevik | H07V-U, H07V-R, H07V-K, H05VV-F |
| -J / -O, G / X | sarı-yaşıl damarla / onsuz | NYM-J, 3G2,5 |
| нг(А), LS, HF, FR | yanmanı yaymır; az tüstü; halogensiz; oda davamlı (odda işləyir) | VVQnq(A)-LS, VVQnq(A)-FRLS |
| Əvvəldə А | alüminium damar | AVVQ |
Güc kabellərinin növləri və hansının harada istifadə olunması
| Marka | Nədir | Gərginlik | Harada istifadə etmək | Harada olmaz |
|---|---|---|---|---|
| H07V-R, H07V-U | PVC izolyasiyada bir damar, qabıqsız | 450/750 V | borularda, kabel-kanallarda, lövhələrin içində; böyük en kəsiyli giriş və torpaqlama | divar üzərində açıq və boru olmadan suvaq altında |
| H05VV-F, A05VV-F, TTR | çevik şnur: çoxtelli damarlar, PVC | 300/500 V | uzadıcılar, cihazların qoşulması, daşınan avadanlıq | divarlarda tərpənməz naqilçəkmə, küçə, torpaq |
| PVS, ŞVVP | çevik şnurlar (ŞVVP — yastı, kiçik en kəsiyli) | 380 V-a qədər | məişət texnikası, işıq cihazları, uzadıcılar | stasionar naqilçəkmə |
| NYM-J, VVQnq-LS | binalarda naqilçəkmə kabeli: ümumi qabıqda bərk damarlar | 300/500 V · 0,66/1 kV | mənzillər, evlər, ofislər — yarıqda, boruda, açıq | birbaşa torpaqda, qorumasız günəşdə |
| NHXMH-J | NYM ilə eyni, amma halogensiz | 300/500 V | məktəblər, xəstəxanalar, ticarət mərkəzləri, ofislər, server otaqları, təxliyə yolları | torpaq |
| NYY-J | möhkəm PVC qabıqda güc kabeli | 0,6/1 kV | evə giriş, torpaqda, küçədə, novlarda, lövhələrin qoşulması | cihazların çevik qoşulması |
| N2XH-J | tikilmiş polietilen izolyasiyalı və halogensiz qabıqlı güc kabeli | 0,6/1 kV | ictimai binalarda magistrallar və girişlər, kabel novları və şaxtaları | çevik kabel lazım olan yerdə |
| SİP-2, SİP-4 | özüdaşıyan izolyasiyalı naqil, alüminium | 0,6/1 kV | dirəkdən evə hava girişi | binaların içində |
| Günəş kabeli | bir qalaylanmış çevik damar, ikiqat izolyasiya, günəşə davamlı | DC 1,5–1,8 kV | günəş panelləri və invertorlar | NYY əvəzinə adi 230/400 V şəbəkələr |
Halogensiz kabellər: nə üçün lazımdır
Adi PVC-nin tərkibində xlor var. Yanğında o, qatı qara tüstü ilə yanır və hidrogen xlorid ayırır — nəmlə o, xlorid turşusuna çevrilir. Tüstü təxliyə yollarını tez bağlayır, insanları zəhərləyir və alovun olmadığı yerdə belə elektronikanı — serverləri, lövhələri, avadanlığı — korroziyaya uğradır.
Halogensiz kabellər (H, Z1, HF, LSZH, halogensiz işarələri) xlor və bromsuz poliolefinlərdən hazırlanır. Onlar pis yanır, tüstü az və açıq rəngdə olur, turşu qazları demək olar yoxdur. Belə kabellər çox insan və bahalı avadanlıq olan yerlərdə lazımdır: məktəblər, uşaq bağçaları, xəstəxanalar, ticarət mərkəzləri, otellər, metro və tunellər, server və dispetçer otaqları. Mənzildə onları tez-tez uşaq otaqlarında, yataq otaqlarında və çıxış yollarında çəkirlər.
Qarışdırmayın: нг — «yanmanı yaymır», amma tüstüsü və turşusu PVC ilə eynidir; LS — tüstü azdır; HF / H / LSZH — halogensiz; FR — oda davamlı: odda işləməyə davam edir (yanğın siqnalizasiyası, xəbərdarlıq, qəza işığı üçün).
En kəsiyini necə seçmək
En kəsiyi iki şərtə görə seçilir: kabel qızmamalıdır (icazə verilən cərəyan izolyasiyadan, çəkmə üsulundan və ətraf temperaturdan asılıdır) və xəttin sonunda gərginlik çox düşməməlidir — işıqlandırma üçün 3 %-dən, qalanları üçün 5 %-dən çox olmamalı. Avtomat açar elə qoyulur ki, kabel qızmazdan əvvəl açsın: avtomatın nominalı kabelin icazə verilən cərəyanından çox olmamalıdır.
| En kəsiyi, mm² | Divarda boruda cərəyan, A | Açıq cərəyan, A | Avtomat 1 f, A | Güc 230 V, kVt | Boruda 3 f cərəyan, A | Avtomat 3 f, A | Güc 400 V, kVt |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1,5 | 14,5 | 19,5 | 13 | 3 | 13,5 | 13 | 8,6 |
| 2,5 | 19,5 | 27 | 16 | 3,7 | 18 | 16 | 10,5 |
| 4 | 26 | 36 | 25 | 5,8 | 24 | 20 | 13,2 |
| 6 | 34 | 46 | 32 | 7,4 | 31 | 25 | 16,5 |
| 10 | 46 | 63 | 40 | 9,2 | 42 | 40 | 26,3 |
| 16 | 61 | 85 | 50 | 11,5 | 56 | 50 | 32,9 |
| 25 | 80 | 112 | 80 | 18,4 | 73 | 63 | 41,5 |
| 35 | 99 | 138 | 80 | 18,4 | 89 | 80 | 52,7 |
Mis, PVC izolyasiya, ətraf temperatur 30 °C, boruda bir xətt; IEC 60364-5-52 cədvəllərinə görə (A1 və C üsulları). Güc — avtomatın nominalına görə (3 faza üçün cos φ 0,95). İstidə, bir neçə xəttin dəstəsində və uzun xətlərdə en kəsiyi daha böyük lazımdır — kalkulyatorda hesablayın.
İşıqlandırma
Rozetkalar
Kondisioner, boyler — 3 kVt-a qədər istehlak
Elektrik plitəsi
Mənzilə giriş
Evə giriş, 3 faza
Kabel en kəsiyi kalkulyatoru
Gücü, xəttin uzunluğunu və çəkmə üsulunu göstərin — kalkulyator qızmaya və gərginlik düşküsünə görə mis kabel seçəcək, avtomat və kabel tipini təklif edəcək.
Mis kabelin en kəsiyinin seçimi
Texniki detallar: düzəliş əmsalları
Ətraf temperatur. Cədvəllər 30 °C üçün hesablanıb. 40 °C-də PVC kabelin icazə verilən cərəyanı 0,87-yə, 50 °C-də 0,71-ə vurulur; XLPE-də (N2XH, NHXMH) — 0,91 və 0,82.
Bir boruda və ya dəstədə bir neçə xətt bir-birini qızdırır: 2 xətt — ×0,80, 3 — ×0,70, 4 — ×0,65, 6 — ×0,57.
Gərginlik düşküsü birfazalı xətt üçün: ΔU = 2 · L · I · ρ · cos φ / S, üçfazalı üçün — √3 · L · I · ρ · cos φ / S; iş temperaturunda misin ρ ≈ 0,0225 Om·mm²/m. 2,5 mm² və 30 m-də 16 A üçün bu, təxminən 3 %-dir.
Avtomat: nominal cərəyan yükün iş cərəyanından az, düzəlişlər nəzərə alınmaqla kabelin icazə verilən cərəyanından çox olmamalıdır. Nəm yerlərdəki və mənzildəki rozetkalar üçün — həmçinin 30 mA-lıq UZO və ya difavtomat.
Tez-tez olan səhvlər
| Səhv | Nə ilə təhdid edir | Necə düzgündür |
|---|---|---|
| Çevik şnur (TTR, H05VV-F, PVS) divara basdırılıb | damarlar sıxaclarda pis dayanır, kontakt qızır | naqilçəkmə üçün — NYM, VVQnq-LS, NHXMH |
| 2,5 mm² kabelə 25 A avtomat | kabel qızır, avtomat isə açmır | avtomat — en kəsiyinə görə: 2,5 mm² → 16 A |
| Mis alüminiumla burulub | oksidləşmə, kontaktın qızması, yanğın | Al/Cu birləşdirmək üçün klemmalar |
| Sarı-yaşıl damarsız kabel | torpaqlama yoxdur — UZO elektrik zərbəsindən qorumayacaq | 1 faza üçün 3 damar (L, N, PE), 3 faza üçün 5 |
| «Adsız», bazardan ucuz kabel | real en kəsiyi göstəriləndən azdır | bütün uzunluq boyunca markalanma, damarın diametrini yoxlamaq |
| Günəşdə və torpaqda adi PVC kabel | qabıq çatlayır, nəm | torpaqda — HDPE boruda NYY, havada — SİP |
Bakı və regionlar üçün xüsusiyyətlər
İsti. Yayda damda, çardaqda və günəş altında metal novda 45–50 °C olur. PVC kabelin icazə verilən cərəyanı 20–30 % düşür — bir pillə böyük en kəsiyi və ya XLPE izolyasiyalı kabel götürün.
Köhnə evlər. Bir çox evlərdə hələ də 2,5 mm²-lik alüminium naqilçəkmə var — cərəyana görə o, təxminən 1,5 mm²-lik misə bərabərdir və kondisioner və boylerlər üçün nəzərdə tutulmayıb. Təmirdə onu mislə əvəz etmək lazımdır.
Fərdi evlərdə uzun xətlər. Lövhədən 40–80 m aralıda qaraj, həyət, nasos — burada en kəsiyini çox vaxt qızma yox, gərginlik düşküsü müəyyən edir. Xətti kalkulyatorda yoxlayın, xüsusilə şəbəkədə gərginliyin onsuz da 220 V-dan aşağı olduğu regionlarda.
Kataloqumuzda nə seçmək
Mənzildə və evdə naqilçəkmə
Cihazların qoşulması, uzadıcılar
Borularda və lövhələrdə, torpaqlama
Digər markalar — N2XH, A05VV-F, halogensiz şnurlar — saytda yoxdur, amma sifarişlə gətirəcəyik: menecerdən soruşun.
Suallar
Rozetkalar üçün hansı en kəsiyli kabel lazımdır?
Adi rozetkalar üçün — 2,5 mm² mis və 16 A avtomat. Güclü cihazlar (duxovka, boyler, kondisioner) üçün ayrıca xətt daha yaxşıdır.
Kabel naqildən nə ilə fərqlənir?
Naqilin damarında bir izolyasiya var, onu yalnız boruya və ya kabel-kanala qoyurlar. Kabeldə damarlar ümumi qabıq altında toplanıb — onu açıq və divar yarığında çəkmək olar.
TTR / H05VV-F-ni divarda çəkmək olarmı?
Tövsiyə olunmur: bu, cihazları qoşmaq üçün çevik şnurdur. Divarlarda naqilçəkmə üçün NYM, VVQnq-LS və ya NHXMH istifadə edin.
VVQnq(A)-LS nə deməkdir?
PVC izolyasiya və qabıqda zirehsiz mis kabel; dəstədə yanmanı yaymır (A kateqoriyası) və yanğında az tüstü verir.
Evdə halogensiz kabel lazımdırmı?
Normalara görə məktəblərdə, xəstəxanalarda, ticarət mərkəzlərində və çox insan olan digər yerlərdə məcburidir. Evdə məcburi deyil, amma uşaq otaqlarında, yataq otaqlarında və çıxış yollarında faydalıdır.
Mis, yoxsa alüminium?
Ev daxilində naqilçəkmə üçün — yalnız mis. Alüminium böyük en kəsiyli girişlər və hava xətləri (SİP) üçün istifadə olunur.
Kabeli seçəcək və quraşdıracağıq
Yükü hesablayacaq, kabel, avtomatlar və UZO seçəcək, güc xətlərini çəkəcək və lövhəni yığacağıq — Bakıda və Azərbaycanın regionlarında. Biz IEK və ITK-nın rəsmi distribyutoruyuq: avtomatlar, lövhələr, borular və kabel-kanallar — anbardan.
TELCON tərəfindən hazırlanıb · telcon.az · mənbələr: IEC 60364-5-52 (icazə verilən cərəyanlar, düzəlişlər), HD 361 (markalanma), IEC 60228 (damar sinifləri), IEC 60754 / 61034 / 60332 (kabel sınaqları), istehsalçıların pasportları
